تحول صنعت خرما با زنجیره ارزش

به گزارش گروه کشاورزی و محیط زیست خبرگزاری صداوسیما؛ همزمان با فرارسیدن «روز ملی خرما»، مسئولان ارشد حوزه کشاورزی و پژوهشی کشور، آینده این محصول راهبردی را در گرو عبور از خام‌فروشی، ارتقای بهره‌وری و تکمیل زنجیره تولید دانستند. ایران با تولید بیش از ۱.۹ میلیون تن خرما، در جمع چهار کشور برتر تولیدکننده این محصول در جهان قرار دارد؛ جایگاهی که نیازمند تقویت حضور در بازار‌های بین‌المللی از طریق استانداردسازی و بسته‌بندی نوین است.

ضرورت توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی

کریم ذوالفقاری، رییس مرکز توسعه مکانیزاسیون و صنایع کشاورزی، با تأکید بر اینکه آینده صنعت خرمای ایران در گرو عبور از خام‌فروشی است، اظهار داشت: «صنایع تبدیلی و تکمیلی، حلقه اتصال تولیدکننده به بازار‌های داخلی و بین‌المللی هستند و حرکت به سمت فرآوری، ارزش اقتصادی این محصول را به شکل چشمگیری افزایش می‌دهد.»

او با اشاره به ظرفیت‌های موجود در کشور افزود: «در حال حاضر ۶۵۴ واحد صنایع تبدیلی و تکمیلی خرما دارای پروانه بهره‌برداری هستند که ظرفیت اسمی آنها بیش از ۸۲۰ هزار تن است.» ذوالفقاری تصریح کرد: «تولید محصولاتی نظیر خمیر و شیره خرما، قند مایع، شکلات، کمپوت، لواشک و حتی الکل، نشان‌دهنده ظرفیت بالای خرما به عنوان ماده اولیه صنایع مختلف است.» وی همچنین اولویت‌های این حوزه را توسعه زیرساخت‌های صادراتی، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، ایجاد پایانه‌های تخصصی در قطب‌های تولید و نوسازی واحد‌های فرسوده اعلام کرد.

پژوهش و دانش، موتور محرک بهره‌وری

در همین حال، علیرضا جعفرنژادی، رییس پژوهشکده خرما و میوه‌های گرمسیری نیز با تأکید بر ضرورت افزایش بهره‌وری، «دانش، فناوری و توسعه زنجیره ارزش» را سه ضلع اصلی تحول این صنعت برشمرد. وی با اشاره به چالش‌های پیش‌روی نخلستان‌ها از جمله محدودیت منابع آب، شوری خاک، تغییرات اقلیمی و آفات، گفت: «پاسخ به این چالش‌ها نیازمند تحقیقات مسئله‌محور و استفاده مؤثر از ظرفیت‌های علمی کشور است.»

جعفرنژادی با بیان اینکه ذخایر ژنتیکی ایران سرمایه‌ای ملی محسوب می‌شود، خاطرنشان کرد: «حفاظت و بهره‌برداری علمی از این ذخایر و توسعه فناوری کشت بافت برای تأمین نهال‌های سالم و استاندارد، از ضرورت‌های انکارناپذیر برای نوسازی نخلستان‌هاست.» وی همچنین تأکید کرد که افزایش تولید به تنهایی تضمین‌کننده موفقیت نیست و باید فرآوری، بسته‌بندی، کاهش ضایعات و ارتقای استاندارد‌های کیفی، هم‌زمان با تولید، به جدیت دنبال شود.

هم‌افزایی؛ رمز موفقیت در تجارت جهانی

جمع‌بندی اظهارات مسئولان این حوزه نشان می‌دهد که تحقق چشم‌انداز روشن برای خرمای ایرانی، نیازمند «هم‌افزایی پژوهش و تولید» است. ترکیب تجربه نخلداران با دانش فناورانه پژوهشگران، و همچنین همکاری میان بخش خصوصی، دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی، مسیری است که می‌تواند خرما را از یک محصول سنتی کشاورزی به محور اصلی صنایع غذایی، دارویی و محصولات نوین تبدیل کند.

روز ملی خرما در نهایت فرصتی است تا با نگاهی دوباره به ظرفیت‌های عظیم این محصول، علاوه بر قدردانی از نخلداران، مسیر پرشتاب‌تری برای توسعه صادرات، ایجاد اشتغال پایدار و ارتقای جایگاه ایران در تجارت جهانی خرما ترسیم شود.